Đạo ôn cổ bông xuất hiện khi nấm xâm nhiễm phần cổ bông, làm gián đoạn việc vận chuyển nước và dinh dưỡng vào hạt. Bệnh có thể gây bạc bông, lép hạt và mất năng suất nghiêm trọng, nhất là khi lúa bị nhiễm sớm.
Dấu hiệu nhận biết đạo ôn cổ bông
- Phần cổ bông xuất hiện vết nâu xám đến đen.
- Vết bệnh có thể bao quanh cổ bông, cản trở vận chuyển dinh dưỡng.
- Bông lúa bạc trắng, hạt vào chắc kém hoặc lép.
- Cổ bông yếu, dễ gãy khi có gió hoặc khi thu hoạch.
Vì sao đạo ôn cổ bông nguy hiểm?
Bệnh tấn công trực tiếp vào bộ phận nuôi hạt. Nhiễm càng sớm thì tỷ lệ hạt lép và thiệt hại năng suất càng cao. Khi Bà con nhìn thấy bông đã bạc trắng, phần hạt bị lép thường không thể phục hồi.
Vì vậy, việc đánh giá nguy cơ và phòng ngừa trước khi lúa trổ quan trọng hơn chờ đến khi triệu chứng nặng mới xử lý.
Những ruộng có nguy cơ cao
- Gieo giống nhiễm hoặc giống đang bị bệnh nhiều tại địa phương.
- Ruộng từng xuất hiện đạo ôn lá trong cùng vụ.
- Lúa xanh rậm do bón thừa đạm hoặc sạ quá dày.
- Thời tiết nhiều mây, mưa kéo dài, sương dày hoặc nhiệt độ ngày đêm chênh lệch.
- Ruộng khô hạn, thiếu nước hoặc cây đang bị stress.
- Lúa đang ở giai đoạn làm đòng, chuẩn bị trổ hoặc đang trổ.
Phòng ngừa từ đầu vụ
Chọn giống chống chịu
Ưu tiên giống có khả năng chống chịu phù hợp với vùng sản xuất và theo dõi thông tin dịch bệnh tại địa phương.
Không gieo quá dày
Mật độ hợp lý giúp ruộng thông thoáng, lá nhanh khô và giảm điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.
Bón đạm cân đối
Không bón đạm tập trung hoặc bón thúc khi ruộng đã quá xanh. Cần cân đối dinh dưỡng theo đất, giống và giai đoạn sinh trưởng.
Quản lý nước
Duy trì nước phù hợp, tránh để ruộng khô hạn kéo dài. Không đưa nước từ ruộng nhiễm bệnh sang ruộng khỏe.
Theo dõi trước và trong thời kỳ trổ
Trước khi lúa trổ, Bà con cần kiểm tra lá trên cùng, lá đòng, cổ lá và các vết bệnh đang hoạt động. Đồng thời đánh giá độ xanh, mật độ ruộng, tình trạng nước và dự báo thời tiết.
Việc đã xử lý đạo ôn lá ở đầu vụ không bảo đảm ruộng được bảo vệ đến giai đoạn trổ. Bà con vẫn phải tiếp tục thăm đồng sát trong thời kỳ làm đòng và trổ.
Sử dụng thuốc như thế nào?
Nếu ruộng có nguy cơ cao, Bà con hãy liên hệ ngay Bác Sĩ Cây Trồng để được tư vấn về thời điểm xử lý và biện pháp phù hợp với tình trạng thực tế của ruộng.
Nếu cần dùng thuốc bảo vệ thực vật, chỉ sử dụng sản phẩm được đăng ký tại Việt Nam và tuân thủ đúng nhãn. Không tự ý tăng liều, pha trộn nhiều thuốc hoặc lặp lại liên tục một hoạt chất. Khi bông đã bạc trắng, thuốc không thể làm hạt lép hồi phục; mục tiêu lúc này là hạn chế bệnh tiếp tục lây lan.
Checklist trước khi lúa trổ
- Giống đang gieo có nhiễm đạo ôn không?
- Trong ruộng còn vết đạo ôn lá hoạt động không?
- Lúa có quá xanh hoặc tán lá quá rậm không?
- Ruộng có thiếu nước hoặc cây bị stress không?
- Vài ngày tới có mưa, sương dày hoặc trời âm u không?
- Lúa đang làm đòng, bắt đầu trổ hay trổ rộ?
- Bà con đã kiểm tra nhiều điểm trong ruộng chưa?
Kết luận
Đạo ôn cổ bông có thể gây thiệt hại trực tiếp đến năng suất nên cần được phòng ngừa từ trước khi lúa trổ. Bà con hãy quản lý đồng bộ giống, mật độ, phân bón, nước và theo dõi thời tiết. Xem thêm hướng dẫn tổng hợp về bệnh đạo ôn lúa.